فلسفه در نگاه بیشتر مردم، شاید یکی از غامض‌ترین و انتزاعی‌ترین موضوعات به‌شمار آید. هرچند بسیاری از ما در زندگی¬ِ روزمره‌ی خویش شاید از پیچیده‌ترین مفاهیم فلسفی استفاده کنیم بدون آن‌که کوچکترین اطلاعی از نظریات فلسفی داشته باشیم. از سوی دیگر بعضی از مردم نیز آگاهانه از مفاهیم و نظریات فلسفی در زندگی خویش سود می‌برند. زبان فلسفه است که ساحت آن را از زندگی روزمره‌ی مردم دور می‌کند. در صورتیکه همه‌ی ما با مفاهیم فلسفی زندگی می‌کنیم، گاهی دانسه و گاهی ندانسته.
فلسفه از اصطلاحی یونانی اخذ شده است که به معنای «دوستداری حکمت» است. فلسفه، اندیشیدن و تامل در انزوا نیست. فلسفه هنر زیستن است و اندیشیدن بخشی مهم از آن به شمار می‌آید. فلسفه یافت راهی به سوی سوالات است و اندیشیدن بخشی از سیر حل مساله است. فیلسوف با اندیشیدن در ساختاری نظام‌مند به دنبال یافتن پاسخی برای سوالاتش است. در این مسیر، تامل و فکر در ساحت عقل فلسفی، سبب رشد آن خواهد شد. مسایل فلسفه هیچ‌گاه قدیمی نخواهند شد و انسان همیشه در جستجو خواهد بود. در سیر مطالبی که عرضه‌ خواهیم کرد به فلسفه‌ی شرقی بیشتر خواهیم پرداخت. هرچند از فلسفه در مغرب زمین نیز غافل نخواهیم ماند.

نقل شده است که از آگوستین پرسیدند که «اسطوره چیست»، او پاسخ داد: « خیلی ساده است به شرط آن که از من نپرسند! هرگاه خواستم درباره­ی اسطوره توصیح بدهم، عاجز مانده­ام!»[1] اسطوره نیز همانند دین تعریفی جامع و مانع از آن دشوار است. اسطوره تجلی حقیقتی ازلی است در زمان و مکانی قدسی، ما همیشه از خود پرسیده­ام که آیا اسطوره­ها در برهه­ای از تاریخ واقعیت داشته­اند؟! اما اسطوره در اکنونی ازلی در حال رخ دادن است، حقیقتی است که متناسب با فهم  ظهور ی گیتایی پیدا می­کند؛ اسطوره جامه­ای گیتایی می­پوشد تا حقیقتی جاودانه را برای ما روایت کند؛­ جامه­ی اسطوره­ای، زبان روزمره­ی مردمانی است که با آن زیست می­کنند. به عبارتی اسطوره بینشی شهودی است که ریشه در دل و جان مردم دارد. در این بخش می­کوشیم از چنین نظرگاهی به اسطوره­ها به­خصوص اسطوره­های شرقی بپردازیم.

[1] . St. Augustine, Confessions xi, 14, cf. k. Ruthven, Myth, London, 1976, p. 1.

تعریفی جامع و مانع از دین امکان‌پذیر نیست. از‌این‌رو هرگونه کوششی برای تعریفی دقیق از دین راه به جایی نخواهد برد. در این مجموعه می‌کوشیم به دین در بسترهای مختلفی بپردازیم. دین در نگاه مومنان و متدینان به آن دین دارای مفهومی است و از نگاه دین‌شناسان معاصر به گونه‌ای دیگر تبیین می‌شود. حتی تمامی متینان به یک دین نیز تعریفی واحد و همسان با یکدیگر ندارند. کسانی که از بعد باطنی به دین می‌نگرند، یک معنا و کسانی که صرفا نظر به ظواهر و آداب دارند نیز معنایی دیگر را اعاده می‌کنند. لذا دین را به صورت مجموعه‌ای نظام‌مند و ارگانی زنده که از آفرینش تا فرجام، امور مادی و معنوی و تمامی حیات و هستی فرد و جامعه را تحت تاثیر قرار می‌دهد بازخوانی خواهیم کرد.

[1]. V.Bianchi, (ed): The Notion of Religion, pp. 131-9, pp. 3-9, pp. 63-73.

عرفان مجموعه‌ی عظیمی از حیات آدمی را می‌سازد. معرفت او به خدا، هستی و خویشتن چه در ادیان‌های شرقی و چه در ادیان ابراهیمی جنبه‌های درونی و باطنی دین را نشان می‌دهد. در این بخش می‌کوشیم با تاکید بر آثار اصلی ادیان شرقی به بازخوانی تعریفی از عرفان از گذشته تا حال بپردازیم. عرفان‌های شرقی مجموعه‌ای عظیم و غنی از معارف را در بردارند که برای تمامی انسان‌ها و به‌خصوص کسانی که در فرهنگ شرق زیسته‌اند، مفهومی خاص را پیدا می‌کند. هرچند ممکن است بسیاری از کسانی که در شرق زندگی می‌کنند با تعاریف عرفانی آشنا نباشند ولی با مفاهیم آن که در جان و دلشان زنده است، نفس می‌‌کشند. در عرفان‌های هندویی، بودایی و تائویی همچون تصوف و عرفان اسلامی، بعد معرفتی وجهی غالب را داراست و بعد احساسی همراه با معرفت است که ارزشمند است. از این‌رو، مطالعات عرفان تطبیقی با تکید بر معارف غنیِ شرقی، در شناخت بیشتر حقیقت راهگشا خواهد بود.

رمز مبحثی بسیار گسترده و همانند معنی عرفی آن پیچیده است. مراد ما از رمز پرداختن به رمز در ادبیات فارسی به صورت خاص نیست. هرچند رمز را بسیاری معادل لاتین نماد (symbol)دانسته‌اند، اما در تصوف و عرفان اسلامی معانی متعددی را داراست. هدف ار مبحث رمز، رمز و رمزشناسی عرفانی در شرق است. رمزی که تنها اشارتی به مدلولی جداگانه نیست، بلکه دال و مدلول در رمز یگانه‌اند.